ทพ.อดิเรก ศรีวัฒนาวงษา

ประวัติ
     ผมเป็นคนกรุงเทพฯ มาตั้งแต่เกิด และไม่เคยย้ายไปไหน เข้าเรียนชั้นประถม จนจบมัธยมปลายที่ โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก จากนั้นก็สอบเข้าเรียนที่คณะทันตแพทย์ฯ จุฬาฯ ไม่เคยตั้งใจว่าจะต้องเป็นทันตแพทย์ รู้จักวิชาชีพนี้เฉพาะเวลาที่ไปเป็นคนไข้ของ อาจารย์หมอฤทธิ์ บุศยอังกูร ตั้งแต่เด็ก ๆ ทุกครั้งที่ไปหาอาจารย์ ท่านจะแนะนำเรื่องการแปรงฟันจนติดหู และยังคงปฏิบัติมาตลอด ผมไม่มีฟันผุเพิ่มขึ้นอีกเลย อันนี้เป็นความทรงจำที่ดีต่อวิชาชีพนี้และได้ยึดหลักการสอน Oral Hygiene Instruction ข้างเก้าอี้กับคนไข้ของตัวเองมาตลอด และ ได้ผลดีมาก
     หลังจากเรียนทันตแพทย์ได้ 1 ปี ก็ไปสอบเอ็นทรานส์ใหม่ ติดคณะแพทย์แต่ไม่ย้ายไปเรียน เพราะไม่เห็นความแตกต่างในการทำงาน ซึ่งอันที่จริงหลังจากจบและทำงานมาได้ 10 ปี ยังนึกดีใจว่าโชคดีที่เลือกเรียนทันตแพทย์เพราะเป็นวิชาชีพที่มีคนไข้ต้องการสูงมาก และได้ทำงานด้านคลินิกมากมายตลอด 10 ปีแรก แต่เมื่อมายุ่งกับงานบริหารก็พบกับความจริงของสังคมสาธารณสุขว่า ทุกเรื่องต้องยกให้แพทย์เป็นผู้เลือกแนวทางการตัดสินใจ อาจเป็นเพราะแพทย์มีจำนวนมากที่สุดในทุกสาขาอาชีพด้านนี้    

      ดังนั้นหลายต่อหลายเรื่องจึงมิใช่การตัดสินใจที่ดีที่สุดบนรากฐานของข้อมูลและความเป็นไปได้ในการปฏิบัติ แต่เป็นเพราะพวกมากกว่าและคุมอำนาจส่วนใหญ่ไว้และหลายครั้งก็นำมาซึ่งความล้มเหลวในนโยบายที่กำหนด ซึ่งตรงนี้บางคนอ้างว่าเป็นหลักประชาธิปไตยแบบอ้อม ๆ ดังนั้นใครจะว่าประชาธิปไตยดีที่สุด บางครั้งก็ไม่ใช่
     ตอนที่จบปี 6 มีความชอบอยู่ 2 สาขา คือศัลย์ฯ และ ทันตกรรมประดิษฐ์ แต่แล้วก็เลือกเรียนศัลย์ฯ เพราะชอบที่การเรียนการสอนเน้นให้ออกไปทำงานที่สลับซับซ้อนได้ดีเหมือนกับวิชาจัดฟัน สมัยนั้นมีเปิดอยู่ไม่กี่สาขาและส่วนใหญ่จะเป็นหลักสูตร 1 ปี ยกเว้นศัลย์ฯ กับจัดฟัน 2 ปี เมื่อเข้าเรียนกับอาจารย์เชื้อโชติ เป็น Resident รุ่นที่ 11 ก็ได้รับรู้ว่ามีความต้องการการรักษาด้านศัลย์ฯ ของประชาชนสูงมาก และเป็นงานที่จะต้องช่วยกันสร้างรูปแบบที่ได้รับการยอมรับและเข้ากับสายงานด้านการแพทย์อื่น ๆ ได้ เพราะงานบางอย่างอาจซ้ำซ้อนกันกับการรักษาของแพทย์ จึงทำให้การทำความเข้าใจตรงนี้ต้องอาศัยผลงานการรักษาที่มีคุณภาพ เพื่อจะคงไว้ซึ่งสถานภาพของงานศัลย์ฯ จากทันตแพทย์ให้ดำรงอยู่ในงานด้านคลินิก ซึ่งต้องเรียนกับพวกเราว่า ถ้าไม่ใช่เป็นเพราะอาจารย์เชื้อโชติ ทุ่มเทอย่างเกินร้อยให้กับงานตรงนี้ งานศัลย์ในประเทศไทยต้องเป็นโลกเฉพาะของแพทย์เท่านั้น เพราะไม่มีใครใจกว้างที่จะรับคนนอกสายวิชาชีพของตนมาทำงานในรูปแบบเดียวกัน แถมยังจัดการกับปัญหาที่มีรากฐานมาจาก Dental Origin ได้ดีกว่ามาก ตรงนี้สะท้องความจริงที่ว่า เพราะแพทย์เป็นบุคลากรส่วนใหญ่ในหมู่วิชาชีพด้านสุขภาพ ดังนั้นการกำหนดนโยบายตรงนี้ รวมไปถึงแนวทางปฏิบัติมักจะไม่เปิดโอกาสให้ทันตแพทย์เข้าไปเกี่ยวข้อง ซึ่งอาจารย์เชื้อโชติได้ฟันฝ่าด่านตรงนี้ไปได้ในระดับที่เรียกว่า แพทย์ทุกคนยอมรับในบทบาทด้านศัลย์ฯของทันตแพทย์ที่ได้รับการอบรมมากับอาจารย์ จนเกิดความชัดเจนถึงขอบเขตและความรับผิดชอบในสมัยของท่าน แต่ต่อมาจนถึงปัจจุบันคนรุ่นหลังของแพทย์เริ่มที่จะปรับลดบทบาทของทันตแพทย์ตรงนี้ลงไป คงต้องอาศัยพวกเราที่ยังทำงานอยู่มาช่วยกันผลักดันมิให้มันดับสูญไป เพียงเพราะพวกมากลากไป โดยไม่ได้คำนึงถึงคุณภาพงานการรักษาที่เป็นผลประโยชน์ของประชาชนอย่างแท้จริง

ความเป็นมากับทันตแพทยสมาคม
     ผมเข้ามาร่วมงานกับทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ ตั้งแต่ปี 2528 โดยการชักชวนของอาจารย์ ชนาธิป อมาตยกุล ซึ่งเวลานั้นท่านเป็นประธานฝ่ายวิชาการและจัดประชุม Scientific & Convention Facilities Committee ของการจัดประชุมทันตแพทย์ภาคพื้นเอเชียแปซิฟิกครั้งที่ 12 ( Asian Pacific Dental Congress – 12th APDC ) นับเป็นครั้งที่ 2 ที่ทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ รับเป็นเจ้าภาพการจัดประชุม APDC โดยมีอาจารย์ถวัลยรัตน์ โหละสุตเป็นประธานจัดงานครั้งนั้น
     ผมได้รับมอบให้ช่วยเรื่อง Dental Trade Exhibition โดยครั้งนั้นเป็นการจัดประชุมที่มีการนำบริษัทมาสร้าง booth มาตรฐาน และใช้เป็นมาตรฐานตราบเท่าทุกวันนี้ ( ก่อนหน้านั้นการจัดประชุมจะใช้วิธีตั้งโต๊ะแสดงสินค้าและจัดกันขนาดเล็ก ๆ เพราะมีบริษัทตัวแทนจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทันตกรรมอยู่ไม่ถึง 10 บริษัท ) อันนี้ต้องยกให้เป็นความสามารถของอาจารย์ชนาธิป ที่มองเห็นการณ์ไกล ยืนหยัดที่จะให้การจัด Dental Trade Exhibition มีมาตรฐานในระดับสากลและยอมให้คนที่ไม่เข้าใจ มองไม่เห็นอนาคต ซึ่งมีทั้งทันตแพทย์และบริษัทขายผลิตภัณฑ์ทันตกรรมมีความเห็นต่อต้านว่าจะทำให้งานไม่ประสบผลสำเร็จและอาจทำให้สมาคมขาดทุนจนประสบปัญหาการเงินได้ แต่ผลกลับเป็นตรงกันข้าม 12th APDC ได้รับการยอมรับจากทันตแพทย์ทั้งไทยและนานาชาติที่เข้าร่วมประชุมว่าทั้งรายการวิชาการ และ การจัดแสดงสินค้าประสบผลสำเร็จอย่างสูง จนเป็นมาตรฐานในการจัด APDC ครั้งถัด ๆ มาในประเทศอื่น ๆ ในการร่วมงานกับทันตแพทยสมาคม ผมประทับใจกับทุกคนที่เข้ามาร่วมเป็นกรรมการที่มีแต่ให้ ให้ทั้งเวลา ให้ทั้งกำลังสมอง เสียสละการทำงานคลินิกส่วนตัวและหลายต่อหลายครั้งยินดีควักทุนทรัพย์ส่วนตัวเพื่อช่วยให้งานเดินหน้าไปได้อย่างราบรื่น โดยไม่เคยเรียกร้องผลตอบแทนทั้งการเงินหรือชื่อเสียง     

       ผมขอถือโอกาสนี้แสดงความคารวะทุกท่านที่เคยเข้ามาร่วมงานกับสมาคมนับแต่อดีตที่ผ่านมาด้วยความมีน้ำใจ ทำให้กิจกรรมของสมาคมตลอด 20 ปีที่ผมได้เข้ามามีส่วนรวมได้เห็นความเจริญก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง และเป็นระบบระเบียบ มีแบบแผนและมาตรฐานในการจัดงานเพื่อให้สมาชิกและทันตแพทย์ทั่วไปได้รับประโยชน์อย่างเต็มที่ บนความสำเร็จที่พวกเราได้เห็นได้รับรู้ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นกิจกรรมที่ต้องสร้างขึ้นด้วยความตั้งใจที่ไม่มีความอยากได้ และอยากเอาผลประโยชน์เข้าส่วนตัวหรือหมู่คณะเฉพาะกลุ่ม

เรื่องหนักใจ
      ถ้าจะถามว่าผมหนักใจที่สุดในเรื่องใด ตอบให้ชัด ๆ และดัง ๆ ได้เต็มคำว่า ผมหนักใจที่จะต้องแสวงหาและชักชวนให้มีคนรุ่นใหม่ ๆ ที่มีศักยภาพ มีความพร้อม และ ความตั้งใจดี เข้ามาร่วมงานสมาคม เพื่อให้กิจกรรมของทันตแพทยสมาคม ฯ เกิดความต่อเนื่อง ยังประโยชน์ให้เกิดขึ้นแก่วงการวิชาชีพทันตแพทย์อย่างสูงสุด โดยไม่แบ่งพวก ไม่แบ่งสถาบันแล้วท้ายที่สุดผลงานเหล่านั้นจะสะท้อนไปสู่ประชาชนที่มารับการรักษาจากพวกเรา จะได้รับคุณภาพของการรักษาที่ดีและมีจรรยาบรรณด้วย ไม่ใช่เป็นเพียงธุรกิจบริการที่ต้องการตัวเลขและผลกำไร อย่างที่ผู้นำบางคนพยายามจะทำให้เป็น โดยลืมแก่นของสัจธรรมที่ทำให้บริการทันตกรรมในประเทศไทยได้รับชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับของทั้งคนไทยและต่างประเทศที่มารักษา สัจธรรมนั้นคือการให้การรักษาที่ดี ไม่เพียงแต่คุณภาพการรักษาเท่านั้น แต่ยังต้องมีจรรยาบรรณให้การรักษาที่เหมาะที่ควร ไม่ให้ Over Treatment และไม่ฉวยโอกาส เพราะมิเช่นนั้นในอนาคตผู้ที่มารับการรักษาในประเทศไทยจะขาดความเชื่อถือ เหมือนอย่างประเทศที่เป็นเกาะ อยู่ปลายแหลมซึ่งครั้งหนึ่งเคยคุยโม้ว่าเป็นผู้ให้บริการทันตกรรมแก่ผู้คนในย่านนี้ แต่ทุกวันนี้ความเชื่อถือของการรักษาทันตกรรมของประเทศที่เป็นเกาะอยู่ปลายแหลมได้เสื่อมถอยลง เพราะเวลาได้พิสูจน์ถึงความไม่จริงใจ และการพยายามฉกฉวยโอกาสที่จะยัดเยียดการรักษาที่ไม่จำเป็นให้แก่คนไข้ที่มาตรวจกับทันตแพทย์ในเกาะนั้น
การทำงานให้กับสมาคมช่วยให้เห็นได้ 2 ประเด็นใหญ่ ๆ
     1. ความต่อเนื่องของกรรมการและอนุกรรมการที่มาทำงานให้สมาคม ก่อให้เกิดความยั่งยืนของระบบ
     2. ความยอมรับของวิชาชีพในสายตาประชาชน อยู่ที่พวกเราจะช่วยกันสร้างก็ได้ หรือ ช่วยกันทำลายก็ได้ ขึ้นกับบทบาทที่เราเลือกจะให้ดำเนินไป ถ้าทุกคนยึดมั่นในหลักวิชาและมีจรรยาบรรณในการรักษา เข้ารับการอบรมและประชุมวิชาการเพื่อเพิ่มความรู้อย่างสม่ำเสมอ เท่ากับเราช่วยกันสร้างความยั่งยืนให้กับวิชาชีพ แต่ถ้าทุกคนฉกฉวยโอกาสที่ผ่านเข้ามาและเอารัด เอาเปรียบคนไข้ ยัดเยียดการรักษาที่ไม่จำเป็น โดยคำนึงแต่ผลประโยชน์ส่วนตัวที่จะได้รับ สุดท้ายวิชาชีพก็จะไม่เป็นที่น่าเชื่อถืออีกต่อไป

บทบาทและผลงานของสมาคมฯ
     บทบาทที่ทันตแพทยสมาคมทำในช่วงที่ผ่านมาที่ประจักษ์แก่สาธารณะ และบทบาทที่สมาคมทำแต่สมาชิกไม่ค่อยทราบ บทบาทในช่วงที่ผ่านมาซึ่งประจักษ์แก่สาธารณะคือการผลักดันให้มีการควบคุมคุณภาพของการรักษา การส่งเสริมให้สังคมทันตแพทย์ตระหนักและยึดปฏิบัติในจรรยาบรรณที่ดีของวิชาชีพ ซึ่งบทบาทตรงนี้ค่อนข้างยากและสมาชิกหลาย ๆ คนไม่ชอบใจ เพราะดูเหมือนว่ามาคอยจับผิดกันเอง แต่ในมุมมองของประชาชนเขาเกิดความเชื่อถือ และไว้ใจในวิชาชีพ รวมทั้งไว้ใจในคุณภาพการรักษาด้วย อย่างลืมว่า สิ่งที่สังคม และประชาชนรับรู้ถึงวิชาชีพของเราไม่ใช่เพียงการคุยโม้ หรือ โฆษณาความสามารถ แต่คือการรักษาคุณภาพของการรักษาและจรรยาบรรณในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพที่ซื่อสัตย์ ไม่เอารัดเอาเปรียบคนไข้ บทบาทตรงนี้ยังยืนยันว่าเป็นส่วนที่สาธารณชนให้การยอมรับอย่างสูง   เห็นได้จากเมื่อคนไข้มีข้อข้องใจยังคงสอบถามมาที่ทันตแพทยสมาคมมากมาย ปีหนึ่ง ๆ ร่วมร้อยราย ข้อข้องใจโดยมากมักจะเกี่ยวข้องกับคุณภาพของการรักษา และ ความรู้ความสามารถของทันตแพทย์ที่คนไข้เหล่านั้นกำลังรักษาอยู่ บางครั้งการรักษาอยู่ในเกณฑ์ดีแต่เพราะทันตแพทย์ท่านนั้นอธิบายน้อยเกินไปจึงเกิดความไม่เข้าใจ คนไข้ก็โทรมาปรึกษา หรือบางคลินิกมีการโฆษณาก็มีคนไข้โทรมาแจ้งแล้วส่งใบโฆษณามาให้ ซึ่งเขาเห็นแล้วว่ามันเกินพอดี อันนี้ต้องยอมรับว่า คนหมู่มากย่อมมีคนที่ชอบทำการแผลง ๆ ไปบ้าง แต่ถ้าพวกเราส่วนใหญ่รักษาจรรยาบรรณ และคุณภาพการรักษาไว้ให้ดีที่สุด สังคมและประชาชนจะให้การยอมรับอย่างไม่เสื่อมถอยแน่นอน
      ในส่วนของบทบาทที่สมาคมทำแต่สมาชิกไม่ค่อยได้รับทราบ คือการเป็นตัวแทนของวิชาชีพในส่วนต่าง ๆ เช่น คณะกรรมการอาหารและยา คณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ คณะกรรมการมาตรฐานอุสาหกรรม ยาสีฟัน แปรงสีฟัน ฯลฯ บทบาทในส่วนนี้ต้องอาศัยกรรมการที่มีความรู้ความสามารถไปร่วมประชุมเพื่อให้ความเห็นในฐานะตัวแทนของวิชาชีพ หลาย ๆ เรื่องเป็นการกำหนดมาตรฐานที่จะมีผลต่อประชาชนผู้บริโภค     อีกบทบาทหนึ่งคือการจัดประชุมวิชาการประจำปีและการแสดงสินค้าทันตกรรม อันนี้ได้ผลดีถึง 2 เรื่อง เรื่องแรกเป็นการช่วยให้พวกเราได้ติดตามความรู้วิชาการที่ก้าวหน้าโดยไม่ต้องบังคับ ซึ่งทันตแพทย์ส่วนใหญ่ให้ความสนใจเพิ่มมากขึ้นทุกปี ในการประชุมครั้งล่าสุด เมื่อการประชุมวิชาการครั้งที่ 2/2546 มีผู้เข้าร่วมประชุมถึงกว่า 2พันคน แสดงให้เห็นถึงความใส่ใจที่จะพัฒนาตนเองให้ทันกับวิชาการ นับเป็นนิมิตหมายอันดีของวิชาชีพ และแน่นอนกรรมการวิชาการต้องมีภาระที่จะจัดหาเรื่องทางวิชาการทั้งในส่วนที่เกี่ยวข้องกับทันตแพทยศาสตร์ และ หัวข้ออื่น ๆ ที่น่าสนใจ รวมทั้งวิทยากรที่มีความรู้ ความสามารถมาให้การบรรยายในมาตรฐานที่ดีที่สุด อีกเรื่องหนึ่งคือการจำหน่ายและแสดงผลิตภัณฑ์ทันตกรรม อันเป็นศูนย์รวมหรือตลาดนัดขนาดใหญ่เพื่อให้พวกเราได้เลือกซื้อ สามารถเปรียบเทียบคุณภาพ ราคาและเงื่อนไขการขายได้อย่างเต็มที่ ทำให้เป็นตลาดการค้าเสรีไม่มีการผูกขาด ผลก็คือ ทันตแพทย์ได้ซื้อเครื่องมือ วัสดุ ในราคาที่พอเหมาะ ไม่ต้องมีการควบคุมราคา และเท่าที่ทันตแพทย์ที่เคยเดินทางไปต่างประเทศกลับมาเล่าให้ฟังว่า ราคาวัสดุและเครื่องมือทันตกรรมที่หาซื้อได้ในงานประชุม ถูกกว่าในหลาย ๆ ประเทศที่เคยเป็นแหล่งปลอดภาษีในอดีตเสียอีก อันนี้ก็เป็นบทบาทที่ทันตแพทยสมาคมฯ ต้องการเปิดให้มีบริษัทใหม่ ๆ เข้ามาในวงการทันตแพทย์ ซึ่งจะทำให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรีในหมู่บริษัทตัวแทนขายสินค้าทันตกรรม แล้วที่สุดพวกเราก็สามารถซื้อสินค้าได้ในราคาที่พอเหมาะ ไม่มีการผูกขาด

ทันตแพทยสมาคมกับเปลี่ยนแปลงด้านสาธารณสุข
      ต้องเรียนกับพวกเราว่า ทุกประเด็นที่เกิดขึ้นทันตแพทยสมาคมฯเฝ้าติดตามตลอดเวลา การจะเข้าไปเกี่ยวข้องอาจจะมีมากบ้างในบางเรื่อง ในบางเรื่องซึ่งมีผลกระทบไม่รุนแรงและยังไม่มีความชัดเจนในการปฏิบัติเราก็จะต้องเฝ้าติดตาม อย่างเช่นเรื่อง โครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ทันตแพทยสมาคมฯได้รับฟังและเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดมาแต่เริ่มต้น และได้ทำข้อเสนอเพื่อให้โครงการเกิดผลกับประชาชนอย่างเต็มที่ ขณะเดียวกันวิชาชีพของเราโดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำงานในคลินิกส่วนตัว ต้องได้รับผลกระทบน้อยที่สุด ตรงนี้เป็นเรื่องของทุกคน เพราะพวกเราที่ทำงานในภาครัฐ ส่วนใหญ่ก็มีคลินิกส่วนตัวหรือทำงานในคลินิกร่วมกับคนอื่น ดังนั้นการกำหนดมาตรการออกไปแต่ละข้อ ต้องมองผลกระทบต่อการประกอบอาชีพส่วนตัวของทุกคนด้วย ไม่ใช่คำนึงถึงแต่ทันตแพทย์ที่ทำงานนอกภาครัฐแต่เพียงอย่างเดียว ทันตแพทยสมาคมตระหนักดีอยู่เสมอว่า ทุกคนในวิชาชีพไม่สามารถจะแบ่งแยกความเป็นภาครัฐหรือภาคเอกชนได้ เพราะคนส่วนมากเป็นลูกผสม คือทำทั้งรัฐและคลินิกส่วนตัว ดังนั้นในการดูแลและติดตามความเปลี่ยนแปลงในวงการสาธารณสุข จะต้องไม่แบ่งแยกพวก แต่ต้องมองภาพรวมว่าวิชาชีพได้หรือเสีย อะไรที่เป็นประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ในวิชาชีพ เราต้องปกป้องถึงที่สุด แต่วิธีการของต่อสู้ก็ไม่ใช่การไปล่าชื่อประท้วง ทำตัวเป็นพวกคนสิ้นไร้ไม่ตอก ไม่มีความรู้ เอาแต่จะประท้วง ทันตแพทยสมาคมฯ ได้รับการยอมรับจากทุกวงการ บทบาทตลอดระยะเวลากว่า 60 ปีได้สั่งสมความน่าเชื่อถือในระดับประเทศ และทุกวงการก็ให้การต้อนรับความคิดเห็นของพวกเรา ดังนั้นการจะเข้าไปเกี่ยวข้องกับความเปลี่ยนแปลงด้านสาธารณสุขของประเทศ จะต้องรอบคอบ ไม่ตกเป็นเครื่องมือให้ คนบางกลุ่มในวงการสาธารณสุขที่เขาไม่ถูกกันอยู่เดิม มาใช้ทันตแพทย์เป็นเครื่องมือไปฟาดฟันกับกลุ่มโน้นกลุ่มนี้

ภาพฝันทันตแพทยสมาคม
      ความคิดเห็นของผมตรงนี้ เป็นความคิดเห็นส่วนตัว ไม่เกี่ยวข้องกับทันตแพทยสมาคมเลย และ ก็ไม่ได้เป็นการสะท้อนภาพความคิดของกรรมการ คนใดคนหนึ่ง หรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ดังนั้นขอให้ทุกท่านที่ได้อ่านตรงนี้เข้าใจให้ตรงกัน อาจไม่ถูกใจคนบางหมู่ บางกลุ่ม หรือบางสถาบันก็ต้องขอให้เข้าใจว่าเป็นความคิดเห็นส่วนตัว ก็ในเมื่อตั้งคำถามมา ผมก็จะตอบให้ฟังอย่างนี้
ในช่วง 5 ปีข้างหน้า ทันตแพทยสมาคมคงจะต้องเชิญชวนทันตแพทย์รุ่นใหม่ ๆ ที่ไฟแรง มีความใจกว้างที่จะเปิดใจรับฟัง และมีความคิดสร้างสรรค์ที่พร้อมจะเสียสละเวลาทำคลินิกส่วนตัว ความสุขกับครอบครัว ลงมาช่วยกันผลักดันให้เกิดกิจกรรมที่มีผลต่อการพัฒนาวิชาชีพ คงจะมีคนถามขึ้นมาในใจว่า แล้วจะมีใครสักกี่คนที่จะลงมา ผมตอบได้เลยว่า ผมยังเชื่อมั่นในความมีศักยภาพของทันตแพทย์ แต่คนที่จะเข้ามาต้องทำใจกับการถูกวิพากษ์วิจารณ์ จากคนช่างติ แต่ไม่เคยทำอะไรสำเร็จเป็นชิ้นเป็นอัน หรือคนประเภทที่ชอบแต่จะยุให้คนแตกแยกกัน ซึ่งตรงนี้ยากกว่าประเด็นเรื่องการเสียสละเวลา ในอดีตที่ผ่านมาเราได้ทันตแพทย์รุ่นต่าง ๆ ที่เสียสละเข้ามาร่วมงานตรงนี้แล้วก็ช่วยกันคนละแรง จนวิชาชีพเดินมาถึงตรงนี้ได้อย่างมีเกียรติ    ผมเรียนได้เลยว่าสถานภาพของวิชาชีพทันตแพทย์ที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ไม่ได้เกิดขึ้นมาเพราะปล่อยให้มันแปรเปลี่ยนไปตามกระแสต่าง ๆ แต่เพราะพวกเราส่วนใหญ่ช่วยกันทำให้เกิดขึ้นอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ อาจไม่ถูกใจคนทั้ง 100 % ซึ่งไม่มีอะไรในโลกที่จะถูกใจคนทุกคน คนที่ดีที่สุดก็อาจจะไม่ดีในสายตาบางคน ขณะที่คนที่เลวร้ายที่สุดในความรู้สึกของคนหนึ่งอาจเป็นคนน่ารักน่าเอ็นดูของคนอีกคนก็ได้
      นอกจากเรื่องการสร้างคนรุ่นใหม่ ก็คือการหาทางลดปัญหาความไม่เข้าใจในสาระของการรักษาแล้วทำให้เกิดการฟ้องร้องระหว่างทันตแพทย์กับคนไข้ ผมส่วนตัวเห็นด้วยกับความคิดของอาจารย์หมอพิศาลที่จะจัดตั้งศูนย์ไกล่เกลี่ยเพื่อประนีประนอม ให้เกิดความเข้าใจอันดีระหว่างทันตแพทย์และคนไข้ เพราะฟ้องร้องกันไป ไม่ว่าใครจะเป็นฝ่ายถูก ก็จะได้แค่ความสะใจซึ่งไม่อาจจะลดความโกรธลงได้ นอกจากนั้นยังต้องเสียเวลาไม่ใช่เฉพาะคู่กรณีเท่านั้น แต่คนอื่นในวิชาชีพที่ต้องมานั่งเป็นกรรมการสอบสวนก็ต้องเสียเวลาไปอีกมากมาย แล้วที่สุดถ้าตัดสินได้ไม่ถูกใจกรรมการก็ต้องถูกฟ้องต่อไปอีก สรุปแล้วชีวิตนี้มีไว้เพื่ออะไร
      เรื่องถัดไปที่ควรดำเนินการให้เกิดผล คือการหาหลักประกันให้กับชีวิตการทำงานของทันตแพทย์ อย่าเข้าใจผิดว่าผมจะเสนอให้มีการทำ Malpractice Insurance นะครับ ผมไม่เห็นด้วยเลย เพราะเป็นหนทางที่จะทำให้เกิดความชุ่ย ไม่มีความระมัดระวังในการทำงาน แต่ที่ผมหมายถึงคือการประกันเวลาที่ทันตแพทย์ต้องเจ็บป่วย ไม่สามารถทำงานได้ เพราะพวกเราต้องลงมือรักษาด้วยตนเอง ดังนั้นการที่จะต้องเสียเวลาไปกับการเจ็บป่วย โดยไม่มีการชดเชยใด ๆ หรือต้องเข้าadmitในโรงพยาบาล โดยไม่มีรายได้เลย เป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วง ดังนั้นผมมองว่าควรจะหาหลักประกันตรงนี้ให้กับพวกเรา ในค่าใช้จ่ายต่ำ คล้ายกับพวกที่ทำงานบริษัทถูกหักเงินเดือนเล็กน้อย แลกกับสวัสดิการการรักษาเวลาเจ็บป่วย และ มีเงินชดเชยการขาดรายได้ ตรงนี้คงต้องใช้เวลาพอควรกว่าจะเกิดเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา
เรื่องที่สี่ ที่ควรจะต้องทำให้เกิดขึ้นคือ การสอบเทียบมาตรฐานของทันตแพทย์ เนื่องจากเรามีกันหลายโรงเรียน แล้วเราจะตอบสังคมได้อย่างไรว่า เรามีมาตรฐานเดียวกัน อีกอย่างหนึ่งการที่ชาวต่างประเทศพยายามที่จะเข้ามาทำงานในประเทศไทย ถ้าเรามีมาตรการสอบทุกคนก่อนที่จะได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ เราก็สามารถจะใช้มาตรฐานเดียวกันกับพวกที่มาจากต่างประเทศ นั่นก็คือต้องมาสอบขึ้นทะเบียนก่อนรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพและจะต้องสอบด้วยข้อสอบภาษาไทยด้วย เพราะจะเข้ามาทำงานในประเทศไทยได้อย่างไรถ้าพูด อ่าน เขียนภาษาไทยไม่ได้ มันเป็นอธิปไตยของชาติ และเป็นศักดิ์ศรีในฐานะคนไทย ถ้าพูด อ่าน เขียนไม่ได้ก็ไม่ควรเข้ามาทำงานในเมืองไทย เวลาที่คนไทยจะไปทำงานในประเทศใดก็ตาม เขาก็ปฏิบัติกับเราเช่นเดียวกัน อย่างนี้จึงจะยุติธรรม
     เรื่องสุดท้าย คือการปรับความเข้าในหมู่พวกเรากันเอง มีหลายคนที่อ้างตนเองเป็นนักวิชาการพยายามที่จะบอกว่า พวกเราควรเป็นแพทย์ช่องปาก เพื่อปรับเปลี่ยนบทบาทให้เหมาะสมยิ่งขึ้น เนื่องจากท่านนักวิชาการเหล่านั้นเห็นว่า บทบาทของทันตแพทย์ไปซ้ำซ้อนกับบทบาทของทันตาภิบาล คือทำแต่งานหัตถการซ้ำซาก จำพวกอุดฟัน ถอนฟันเป็นส่วนใหญ่ ควรจะปรับเปลี่ยนหลักสูตรให้เรียนวิชาทางแพทย์มากยิ่งขึ้น ทันตแพทย์จะได้รักษาและทำหัตถการที่ซับซ้อน สมกับความรู้ความสามารถ ผมไม่เห็นว่าการปรับเปลี่ยนหลักสูตรให้ทันตแพทย์เรียนวิชาทางแพทย์เพิ่มขึ้นจะแก้ปัญหาตรงนี้ได้ แต่ผมกลับเห็นตรงข้ามว่า ทันตแพทย์ก็ยังคงเป็นทันตแพทย์ เรารู้หน้าที่และขอบเขตการให้การรักษาของเรา และรักษามาตรฐานการรักษาให้ดีที่สุดไว้ ต่างหากที่จะได้รับการยอมรับในความเป็นทันตแพทย์ ลองดูในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก วิชาชีพทันตแพทย์เป็นวิชาชีพที่มีอยู่ทุกประเทศ และก็มีบทบาท ความรู้ความสามารถไม่แตกต่างจากพวกเราในประเทศนี้ ถ้าวิชาชีพนี้ไม่เหมาะกับสังคมมันคงดับสูญ เสื่อมสลาย หายไปกับกาลเวลานานมาแล้ว แต่ที่ยังดำรงอยู่มาถึงกว่า 100 ปีได้ ก็เพราะเป็นอาชีพที่มีความชัดเจนในตัวเอง และ ประชาชนทุกชาติทุกภาษาต่างยอมรับกันทั้งสิ้น คงไม่มีประชาชนคนไหนยอมรับแน่ ถ้าปวดฟัน หรือฟันผูแล้วทันตแพทย์ที่ไปรักษาด้วยบอกว่า ถอนฟันหรืออุดฟันไม่เป็น เอายาไปกินก่อน แล้วอาการจะดีขึ้น ถ้าเป็นเช่นนั้นอาชีพนี้ดับสูญแน่ อย่าไปสนใจกับคำพูดประเภทที่ชอบวิจารณว่า “ทำแต่งานซ้ำซาก แค่อุดฟันถอนฟัน กับฟันเพียง 20+32 ซี่ เท่านั้น จะเรียนอะไรกันนักหนาถึง 6 ปี” ผมว่าประเด็นนี้คงต้องใช้เวลานานเป็นพิเศษ และผมอาจไม่ได้อยู่เห็นวันนั้นก็ได้

 ที่มาของบทสัมภาษณ์ http://www.rdhc.net